Барилгын ган туйвангийн дотоодын үйлдвэрлэл ба чиг хандлага

Барилгын ган туйвангийн дотоодын үйлдвэрлэл ба чиг хандлага

Барилгын үйлдвэрлэлд өнөөдөр 45-50 нэр төрлийн материалыг хэрэглэж байгаагаас үндсэн нэр төрлийн материал нь цемент, ган туйван /арматур/ хоёр юм. Барилгын ган туйванд бусад материалаас онцлог  шинж чанар байна. Тухайлбал: Ган туйван нь барилгын чанарт онцгой нөлөөтэй материал юм. Барилгын төмөр бетон бүтээцийн ачаалал авах даацыг орчин үед ган туйвангийн даацаар тооцоолдог учир улс орон бүр өөрийн гэсэн стандартыг мөрдөж чанарт нь хатуу хяналт тавьдаг. Ялангуяа сүүлийн үед орон сууцны олон давхар барилгыг төмөр бетон арагт бүтээцийн шийдлээр нийтлэг барих болсон нь ган туйвангийн нийлүүлэлт, чанарт онцгой анхаарал хандуулах, стандарт, нормоо ч сайжруулах шаардлагыг бий болгож байна. Ган туйван нь барилгын төсөвт өртөгт нэлээдгүй хувийг эзэлдэг хамгийн үнэтэй материал юм.  Тухайн каркасан барилгын материалын төсөвт өртгийн 20-25 хувийг эзэлж байна.
Барилгын ган туйвангийн эрэлт, нийлүүлэлт, импортоос хамааран зах зээл дээр хэлбэлзэж байгаа үнэ нь ард иргэдийг хямд үнэтэй, амьжиргааны өртөгт тохирсон орон сууцаар хангах бодлогыг хэрэгжүүлэх, улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар баригдаж байгаа барилга байгууламжийн төсвийн хөрөнгийн зарцуулалтад ч сөрөг нөлөөтэй байна.
Монгол Улсын барилгын зах зээл дээр нийлүүлэгдэж байгаа ган туйвангийн эрэлт, нийлүүлэлтийг Барилгын материал үйлдвэрлэгчдийн холбооноос гаргасан судалгаанд дурдсанаар:
2011-2018 онд улсын хэмжээнд 745,0-4980,0 тэрбум төгрөгийн барилга угсралт, их засварын ажил гүйцэтгэхэд жилд 231,9-339,4 мян.тн арматур хэрэглэсэн байна. Үүний 20,9-32,4 хувийг дотооддоо үйлдвэрлэж 67,6- 79,1 хувийг импортоор хангасан байна.
Барилгын салбарт оруулж байгаа хөрөнгө оруулалт 4 их наяд давсан үед арматурын  хэрэгцээ 350,0-450,мян.тн байхаар байна. Нэр төрлийн хувьд зах зээлд нийлүүлж байгаа арматурын  69% нь даацын, 29% нь даацын бус /катанка/, 1,8% хүчитгэсэн, 0,2% нийлэг туйван байна.
2010-2015 онд 1тонн арматурын үнэ 950,0-1250,0 мян төгрөгийн үнэтэй, үнэ харьцангуй тогтмолжиж байсан. Энэ нь 1тн арматурын өөрийн өртөгтэй харьцуулахад /дотоодын үйлдвэрийн өөрийн өртөг 850,0 мян.төг/тн/ харьцангуй боломжтой үнэ байв. Харин нь 2017 оны барилгын ид ажлын үед зах зээл дээр арматурын хомсдол үүсч, 1 тн ган туйвангийн үнэ 1,850,0 мян. төгрөгт хүрсэн нь урьд байгаагүй үнийн өсөлт байлаа. 2019 онд 1тн ган туйвангийн үнэ 1,780,0-1,850,0 мян.төгрөг байна. Сүүлийн 2 жилд арматурын үнэ  45-48%-иар өссөн байна.
Гол импортлогч компаниуд гэвэл жилдээ 40,0-100,0 мян.тн-ыг импортлодог "Улаанбаатар менежмент" ХХК, "Материал импекс" ХК, "Үүр тээл" ХК, "Шинэ эх газар" ХХК, "Баян сангийн далай" ХХК зэрэг компани байна. Харин нь дотоодод 14  компани арматур үйлдвэрлэж байгаагаас томоохон үйлдвэрлэгчид нь жилдээ 20,0-60,0 мян.тн-ыг үйлдвэрлэж нийлүүлдэг Дарханы төмөрлөгийн үйлдвэр, "Дөл түшиг" ХХК, "Эйч Ди Ти Эм" ХХК, "Хангайнган эрдэнэ" ХХК зэрэг компани байна.
Дотоодын арматурын үйлдвэрүүдийн 2010-2018 оны үйлдвэрлэлтийн хэмжээг доорхи хүснэгтэд  үзүүлэв.

Үйлдвэрийн нэр

Байршил

Хүчин чадал

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

1

Дарханы төмөрлөгийн үйлдвэр ТӨХК

Дархан

80000

52400,0

46306,0

47403,0

27075,9

31000,0

10800,0

0

1200,0

4166,0

2

Дөл түшиг ХХК

Багануур

45000

11800,0

17235,0

19800,0

19500,0

18520,0

5800,0

0

5000,0

8500,0

3

Энгүүн оргил ХХК

Алтан булаг

1500

750,0

850,0

1200,0

1100,0

1780,0

500,0

0

0

650,0

4

Алсын өртөө ХХК

Зүүн хараа

1500

850,0

705,0

2500,0

1500,0

1345,0

1500,0

1800.0

2100,0

3000,0

5

Эйч Ди Ти Эм ХХК

Налайх

15000

212,0

523,0

1530,0

3780,0

5210,0

15000,0

8000,0

6500,0

7000,0

6

Юу Би метал ХХК

Налайх

1500

705,0

600,0

1100,0

2200,0

1500,0

800,0

0

0

850,0

7

Бага хангай импекс

Багахангай

1000

800,0

205,0

550,0

1200,0

1100,0

0

0

0

0

8

Синвоюань ХХК

Багахангай

5000

4500,0

3800,0

6534,0

1850,0

3500,0

1150,0

2000,0

5000,0

4500,0

9

Хангай ган ХХК

Багахангай

3000

208,0

270,0

2480,0

5000,0

4200,0

1800,0

0

3700,0

2500,0

10

Даргиатын ам ХХК

Баянцогт

1500

570,0

306,0

1565,0

200,0

1105,0

750,0

0

0

0

11

Хатуу төмөр ХХК

Дархан

1500

740,0

300,0

1850,0

550,0

800,0

1250,0

0

1100,0

2000,0

12

Хэшин ХХК

Налайх

4500

100,0

120,0

0

0

1500,0

900,0

0

1500,0

2270,0

13

Нийслэл өргөө ХХК

Улаанбаатар

4500

100,0

120,0

0

0

0

0

0

0

0

14

Лэлметал ХХК

Баянчандмань

5000

0

0

0

0

0

0

500.0

200,0

2050

 

Нийт

 

148500

73365,0

71100,0

86512,0

65105,9

71560,0

40250,0

12300.0

26300,0

36085,0


Дотоодын жижиг, дунд 14 үйлдвэрийн нийт суурилагдсан хүчин чадал нь 150,0 мян.тн/жил гаруй байгаа боловч эдгээр үйлдвэрүүд хүчин чадлынхаа дөнгөж 15,7-33,5 хувийг л ашиглаж байна. Эдгээр жижиг үйлдвэрүүд нь техник, технологийн түвшин, бүтээгдэхүүний чанарын хувьд  харилцан адилгүй, технологийн хувьд хоцрогдонгуй, хүчин чадал нь 2500-5000 тн/жил байна. Арматурын үйлдвэрүүд хүчин чадлаа бүрэн ашиглаж чадахгүй байгаа гол шалтгаан нь үндсэн түүхий эд болох хаягдал төмрийн нөөц нь маш хязгаарлагдмал байгаатай холбоотой. Жил бүр улсын хэмжээнд 60,0-70,0 мян.тн хаягдал төмөр хоёрдогч түүхий эдээр бэлтгэгдэж байна. Мөн дотоодын үйлдвэрүүд нь мэргэжлийн ажиллах хүч, эргэлтийн хөрөнгийн ихээхэн дутагдалтай байна.
Барилгын ган цувимал материалын хэрэгцээг дотоодын үйлдвэрлэлээр хангахын тулд Засгийн газраас тодорхой арга хэмжээг удаа дараалан авч санхүүжилт, зээлийн дэмжлэг туслалцаа үзүүлсэн боловч одоо болтол тодорхой үр дүнд хүрээгүй байна. Дарханы төмөрлөгийн үйлдвэр өөрийн эзэмшлийн төмрийн хүдрээ боловсруулан жилд 350,0 мян.тн ган цувимал бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх төсөл хэрэгжүүлж байгаа боловч ТЭЗҮ нь одоо болтол батлагдаагүй байна. Концесс эзэмшигч багагүй хөрөнгө оруулж уурхайн олборлолт, дэд бүтэц, нойтон баяжмалын үйлдвэрийг ашиглалтад оруулсан боловч дараагийн шатны ган хайлах, цувимал үйлдвэрлэх үйлдвэрүүд хэзээ ашиглалтад орж, ямар хөрөнгө оруулалтаар хийх нь тодорхойгүй байна. Уул уурхай компаниуд төмрийн хүдрийг олборлож баяжуулаад экспортод гаргахыг урьтал болгохоос эцсийн бүтээгдэхүүн болгож дотоодын зах зээлээ хангахыг огт бодохгүй байна.
Мөн Бэрэн групп жилдээ 200,0 мян.тн ган цувимал материал үйлдвэрлэх төсөл хэрэгжүүлж байгаа боловч одоогоор хэзээ ашиглалтанд орох нь тодорхойгүй байна.  Энэ байдал нь Засгийн газар мөрийн хөтөлбөрөө хэрэгжүүлэн барилгын салбарт амьжиргааны өртөгт тохирсон хямд үнэтэй орон сууц барих, түрээсийн орон сууцны хөтөлбөр хэрэгжүүлэх, гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн ажлыг эрчимжүүлэх, ипотекийн зээлийг нэмэгдүүлэх, агаарын бохирдлыг бууруулахад орон сууцны хүртээмжийг эрс нэмэгдүүлэх, сургууль, цэцэрлэгийн барилгыг олноор барих зэрэг томоохон бүтээн байгуулалтын ажлыг эхлүүлэхээр төлөвлөж байгаа  2020 онд ган туйвангийн хэрэгцээг дотоодын үйлдвэрлэлээр хангах боломжгүй байдалд хүргэж байна.  
Засгийн газраас гурван тулгуурт эдийн засгийн бодлого, хөтөлбөрийг хэрэгжүүлж ард иргэдийг хямд орон сууцаар хангах, "Гэр хорооллын дахин төлөвлөлт" хөтөлбөрийг үргэлжлүүлэн хэрэгжүүлж бүтээн байгуулалтын их ажил өрнүүлж байгаа энэ үед барилгын ган туйвангийн дотоодын үйлдвэрлэлийг нэмэгдүүлэх зүй ёсны шаардлага гарч байна.
Ган туйвангийн хэрэгцээг дотоодын үйлдвэрлэлээр хангахын тулд нэлээдгүй арга хэмжээ авах шаардлагатай байна. Үүнд :
Үндсэн түүхий эд дутагдалтай ийм үед  жил тутам олборлолт, экспорт нь өсөн нэмэгдэж байгаа дотоодын төмрийн хүдэр, баяжмалаа боловсруулан барилгын цувимал ган материал болон бусад ган бүтээгдэхүүнийхээ дотоодын хэрэгцээг хангах нь бидний нэн даруй шийдэх ёстой ганц зөв зам болж байна. Үндсэндээ бидэнд төмөрлөгийн үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэхэд шаардлагатай бүх үндсэн түүхий эд төмрийн хүдэр, коксжих нүүрс, шохой, жонш зэрэг бүгд байна. Бид төмрийн баяжмалаа 1 тн-ыг 60-70 ам.доллараар экспортлоод цувимал болгоод 1 тн-ыг 550 ам.доллараар буцаагаад авч байна
Засгийн газрын тогтоолоор санхүүгийн дэмжлэг авсан одоо төмөрлөгийн салбарт хэрэгжиж байгаа тө

Эх сурвалж: Барилга.МН

Сэтгэгдэл (0)

АНХААРУУЛГА:Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд barilga.mn хариуцлага хүлээхгүй болно.
Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.