Гадаадын томоохон зээлүүд дотоодын барилгын салбарыг унагах эрсдэлтэй

Гадаадын томоохон зээлүүд дотоодын барилгын салбарыг унагах эрсдэлтэй
Гадаадын томоохон зээлүүд дотоодын барилгын салбарыг унагах эрсдэлтэй
Сэтгүүлчээс үл хамааран зочид өөрсдийн сонирхсон асуултыг харилцан тавьж, сонирхолтой яриа өрнүүлдэг “Амжилтын эзэд” дуэль ярилцлагын энэ удаагийн зочноор “Монкон Констракшн” ХХК- ийн гүйцэтгэх захирал Г.Батбаяр,  “Жи Эф Ай” ХХК-ийн гүйцэтгэх захирал Б.Ууганцэцэг нар оролцож, барилгын салбар дахь ус цэвэршүүлэлтийн систем, түүний шийдэл, амжилт ололтын талаар ярилцлаа.

ЗЭВТЭЙ УС БАРИЛГЫН КОМПАНИУДЫН “ТОЛГОЙНЫ ӨВЧИН” БОЛООД БАЙГАА

Г.Батбаяр: Эрүүл мэндэд хоргүй, цэвэр ус ууж байгаа юу гэдэг нь эргэлзээтэй болсон энэ цаг үед “ус цэвэршүүлэх систем” зайлшгүй шаардлагатай болж байна. Танай компаний шинэлэг, дэвшилтэт технологийн талаар яриагаа эхлэе гэж бодож байна?

Б.Ууганцэцэг: Улаанбаатар хотыг усаар хангадаг үндсэн дөрвөн хэсэг 160-170 метрийн гүний худгаас усаа татаж боловсруулан түгээдэг. Энэ ус цэнгэг, цэвэр ус байдаг боловч ундны ус хэрэглэгчдэд хүрэх явцдаа тодорхой хэмжээнд бохирддог. Тухайлбал, манай ундны усыг хэрэглэгчдэд хүргэдэг төв магистраль шугам 31-53 жил ашиглагдаж байгаа. Тиймээс төвийн шугам хоолойд зэв, хаг үүсэн, урсаж байгаа усны чанарт нөлөөлж, бохирдуулдаг учраас барилгын компаниуд хотхоны төв шугаман дээр ус цэвэршүүлэх системийг суурилуулан ашиглаж байна. Ялангуяа Зайсангийн бүсэд өөрсдийн гүний худгаас эх үүсвэртэй барилгуудад ус хангамжийн чанартай холбоотой нэлээд асуудал  тулгарч байна. Энэ бүхэнд бид тухайн худгийн усны шинжилгээний хариунд тулгуурлан тохирох шийдлүүдийг санал болгож ажилладаг. Тухайлбал, одоо ашиглаж байгаа ус боловсруулах шинэлэг тоног төхөөрөмжүүдээс дурдвал озоны систем, UV хэт ягаан туяаны төхөөрөмжийг оруулж ирсэн. Харин мембраны технологийн хувьд ультра фильтр, нано фильтр, урвуу осмосын систем, хлор диоксидын систем, электролизын систем, ус зөөлрүүлэгч болон төрөл бүрийн шүүлтүүрүүд гэх мэт олон төрлийн технологийг нэвтрүүлээд байна.

Б.Ууганцэцэг: Барилгын салбарт өнөөдөр ус боловсруулалтын асуудал хэр тулгарч  байна вэ?

Г.Батбаяр: Барилгын компаниуд төвөөс ирж байгаа усыг холбох л үүрэгтэй. Гэтэл энэ  холбоосоос болж асуудал үүсдэг. Өөрөөр хэлбэл магистралуудыг өөр, өөр байгууллага хийж гүйцэтгэдэг. Нэгдсэн стандартгүй учраас тухайн компаниуд өөрсдийн туршлага, санхүүгийн чадамж, материалын олдоц зэргээс хамааран чанартай, чанаргүй олон янзын материал хэрэглэдэг. Энэ бүхэн нь зэвтэй ус гарах нэг нөхцөл болж байгаа юм. Иймээс цэвэршүүлэх систем, төхөөрөмжийн талаар ярих цаг болсон гэж би боддог. Ус сувгийн удирдах газраас магистралуудыг дотроос нь хамгаалах шинэ технологи ашиглах тухай ярьж байна. Гэсэн ч энэ өөрчлөлтийг хийхэд цаг хугацаа багагүй шаардлагатай учир усны асуудал нь барилгын компаниудын бас нэгэн “толгойны өвчин” болоод байна.
 
Г.Батбаяр: Танай компани ус боловсруулалтын чиглэлээр ажилладаг гэлээ. Ус боловсруулах технологийг ямар, ямар салбарт ашигладаг вэ?

Б.Ууганцэцэг: Бүх салбарт л ашиглана. Гэхдээ хэрэглэх зориулалтаасаа шалтгаалж стандарт буюу тавигдах шаардлагууд нь өөр, өөр байдаг. Тодруулбал, ундны,  савласан ус, ундаа, шар айрагны үйлдвэрийн болон хүнсний үйлдвэрийн, бассейн, жакузины, үйлдвэрийн, ДЦС-ийн турбины усны ионгүйжүүлэлт, хөргөлтийн усны бактергүйжүүлэлт, эмнэлгийн тоног төхөөрөмжийн гэх мэтчилэн тус бүртээ ялгаатай боловсруулалт хийдэг.  

Г.Батбаяр: Барилгын салбарынхны “толгойны өвчин” болсон зэвтэй усыг танай зүгээс шийдвэрлэх ямар арга зам, технологи байна вэ?

Б.Уугацэцэг: Зэвтэй, бохирдсон усыг шүүхээс өөр арга байхгүй шүү дээ. Тиймээс барилгын компаниуд чанарын шаардлага хангасан ус боловсруулах иж бүрэн системийг мэргэжлийн байгууллагаар суурилуулах нь зөв. Төвийн ус дамжуулах шугамаас ирж байгаа усны зэвийг бага зардлаар шүүх боломжтой ч ихэнх барилга ган хоолой хэрэглэснээс болж зэв, механик бохирдол ороод зогсохгүй ууссан төмрийн хэмжээг ихэсгэдэг. Зэвний гол эх үүсвэр нь энэ юм. Ус боловсруулах систем нь усны чанараасаа хамаараад өргөлтийн насос, элсэн шүүлтүүр, төмөр ба марганцийн шүүлтүүр, идэвхжүүлсэн нүүрсэн шүүлтүүр, химийн бодис дозлох автомат систем, хэт ягаан туяаны ариутгалын төхөөрөмж зэргээс бүрддэг. Энэ систем нь бүрэн автомат ажиллагаатай бөгөөд систем асч, унтрах, backwash буюу шүүлтүүрийн материалыг угааж цэвэрлэх зэрэг бүх үйл явцыг тохируулсны дагуу автоматаар явагддаг. Хамгийн гол нь системийн ажиллагааг хянах оператор нь сайн бүртгэл хийх нь чухал. Өөрөөр хэлбэл, техникийг техникт нь даатган үлдээх буюу хүний алдаатай үйл ажиллагаанаас ангид байдагт бүрэн автомат системийн давуу тал оршдог.



Г.Батбаяр: Хэрвээ асуудлаа шийдүүлье гэвэл үнэ өртөг хэр бол. Үүнийг бусад байгууллага, аж ахуйн нэгжүүд ч сонирхож байгаа байх?

Б.Ууганцэцэг: Бид харилцагчаас усны шинжилгээний хариу, усны хэрэглээний тооцооллыг хүлээн авснаар харьцангуй богино хугацаанд цогц үнийн саналыг гаргадаг. Манай цогц системүүд нь харилцагч болгонд тусгайлан сонгогдсон гэсэн үг. Сонгогдсон технологийн хүчин чадлаас үнийн дүн шууд хамаарах юм.

 Б.Ууганцэцэг: Танай компани спорт комплекс барих, усан бассейнтай төсөл хэрэгжүүлж байсан туршлага бий юу?

Г.Батбаяр: Нийслэлийн өнгө үзэмжийг нэмсэн, өөрийн гадна үзэмж, хэлбэрийн хувьд онцлог 100 гаруй айлын, 25 давхар, өндөр зэрэглэлийн “Мандала тауэр” төслийг хэрэгжүүлж байна. Үүний 4 давхарт нь усан бассейн төлөвлөөд хийж байна. Зэрэглэл өндөртэйд тооцогдох орон сууц учраас архитектурын шийдлийг гадны компаниар хийлгэсэн. Гэхдээ дан ганц гадны компаниар хийлгэх нь монгол орны байгаль, цаг уурын нөхцөлд учир дутагдалтай учраас дотоодын урдаа барьдаг инженер мэргэжилтнүүдтэй хамтарч зөвлөлдөн төсөллөсөн. Мөн хүн амын нягтаршил багатай, гадна зай талбай ихтэй 1100 айлын орон сууцны “Мандала гарден” төсөлдөө 25 метр урт зургаан замтай томоохон олон улсын стандарт хангасан олимпик бассейн барихаар төлөвлөөд, зураг төслийн ажлыг эхлүүлээд явж байна.

Б.Батбаяр: Бассейн бол монголчуудад харьцангуй шинэ зүйл. Бассейн төлөвлөж буй барилгын компаниуд юун дээр анхаарах ёстой вэ?

Б.Ууганцэцэг: Бассейны сан нь цутгагдчихсан төсөл хүлээж авсан тохиолдолд бидэнд асуудлууд хангалттай гарч ирдэг. Тиймээс хамгийн түрүүнд хэлэх хэрэгтэй зүйл бол хэрэв та бассейн бүхий байгууламж төлөвлөж байгаа бол зураг төслийн шатнаас эхлэн бассейны чиглэлээр мэргэшсэн компанитай хамтран ажиллах хэрэгтэй. Товчоор хэлбэл бассейны давхар, техникийн өрөөний хэсэг зөв цутгагдах ёстой гэсэн үг. Чухам зураг төслийн ажлын явцад ажлын зурагт тусгах олон чухал зүйлс байдаг. Тухайлбал, бассейнд сэлэх хүмүүсийн эрүүл мэндийг бодож олон хүн орж байх тухайн бассейны усыг үнэхээр шаардлага хангахуйцаар боловсруулах зөв технологи бүхий сайн систем суурилуулах гэх мэт. Хамгийн эхний буюу нэн тэргүүнд тавигдах шаардлага нь бактергүйжүүлэлт, бассейны сан нь ус нэвчүүлэхгүй байх юм. Хэрвээ ус нэвчвэл арматур зэвэрч улмаар барилгын хийц бүтээцэд сөргөөр нөлөөлдөг. Тиймээс бассейны доторлогоог мэргэжлийн өндөр түвшинд хийх ёстой. Манай компаний хувьд үндсэн ажлаасаа гадна бассейны заалны агааржуулалт, бассейны заалны чийгийг хэрхэн тэнцвэртэй байлгах тал дээр ажилладаг. Энэ бүгдэд бид захиалагч компани, архитекторын компани, бусад гүйцэтгэгч зэрэгт төслийн эхнээс нь зөвлөгөөгөө өгч, хамтран ажилладаг. Бассейны ус цэвэршүүлэх систем нь техникийн нарийн төвөгтэй шийдэл тул хүлээлгэн өгсний дараа ч байнга холбоотой байж үзлэг, засвар үйлчилгээ үзүүлдэг бассейны гүйцэтгэгч сонгох нь чухал.

БАРИЛГЫГ ХӨНГӨН БАРИХ ТУСМАА ГАЗАР ХӨДЛӨЛТӨД ТЭСВЭРТЭЙ БАЙДАГ

Б.Ууганцэцэг: “Мандала” төсөл дотоодын болон азийн хэмжээнд үнэлэгдэж, шагнал авсан. Ямар технологиор эдгээр шагналыг хүртсэн бэ?

Г.Батбаяр: 2018 онд “ASIAN PROPERTY AWARD’S”-аас шилдэг орон сууцны төсөл хэрэгжүүлэгч болж архитектур талаасаа шалгарсан. Бид “Мандала” орон сууцны хотхоны барилга угсралтын ажлыг эхлэхээс өмнө тухайн эзэмшил талбай дээрээ хамгийн зөв төлөвлөлтийг бий болгож, нягтшилыг бага байлгах тал дээр анхаарч барилгын дотор, гадна архитектурын төлөвлөлт болон барилгын нарийвчилсан ажлын зураг, төсөл дээр багагүй цаг зарж, барилгын хууль, норм дүрмийг ягштал баримтлан ажилласан. Хотхоны гадна, дотор өнгө төрх буюу экстерьер, интерьерт анхаарахаас гадна хүн амьдрахад хамгийн таатай орчинг бүрдүүлсэн. Тухайн бүсдээ барилга, хүн амын хувьд хамгийн сийрэг хотхон юм. Мөн материалыг сонгохдоо хүний биед муу нөлөөгүй, эрүүл мэндэд хор уршиггүй байх гэсэн үндсэн зарчмыг нэгдүгээрт тавьж, материал нийлүүлэгч нартаа өндөр шаардлага хүргэж, эко, дэлхийд танигдсан брэнд бүтээгдэхүүн, материал сонгож тоноглон бүтээсэн. Товчхондоо 500 хүний нягтралыг хэрхэн зөв төлөвлөж, хүн амьдрахад хэр ээлтэй газар вэ гэдгээр хэмжигдсэн гэсэн үг. Мөн Инженерүүдийн холбооноос барилгын талбайн хөрсний усыг зайлуулах технологи буюу шилдэг “инженеренгийн шийдэл”-ээрээ “Мандала тауэр” төсөл шагнал хүртсэн. Сүүлийн үед газрын гадаргын ус, суурийн давхруудыг нэвчүүлэх асуудал гарч байна. Барилгын суурийг доошоо хийх гэхээр зайлшгүй усан дотор суурийг барих шаардлага тулгардаг. Тиймээс энэ асуудлыг хэрхэн шийдэх тал дээр багагүй судалгаа хийсэн юм. Хамгийн анх Шангриллаг барих төсөлд оролцож байхдаа солонгосчуудын  технологийг харж,  цаашлаад дотоодын тэргүүлэгч компаниудаас суралцан, юун дээр алдаж, юуг нь засаж сайжруулах ёстой вэ гэдэг дээр ажилласан. Мөн энэхүү технологийг амжилттай хэрэгжүүлсэн гадаадын туршлагаас давхар судалсан. Ер нь  нэг биш нэлээн хэдэн технологийг цогц болгон ашигласан гэж хэлж болно. Үүнийг бусад барилгын компаниуд ч гэсэн анхааран ажиллаж, мэдэж аваасай гэж хүсэж байна.


Б.Ууганцэцэг: Таныг Турк улсад суралцаж, ажиллангаа багагүй хугацааг өнгөрөөсөн гэж сонссон. Туркийн барилгын хөгжил ямар түвшинд явж байгаа бол таны бодлоор?

Б.Батбаяр: Би Туркийн Измир хотын Докуз эелуль их сургуулийг барилын инженер мэргэжлээр 2004 онд бакалавр,  Истанбул хотын Истанбул Технологийн их сургуулийг 2007 онд магистраар төгсөж байлаа. Энэ хугацаандаа Истанбул хотод гүүр туннелийн зураг төслийн тооцооны инженерээр гурван жил ажилласан. Туркууд ихэвчлэн Арабын улс орнууд, ОХУ, ХБНГУ-д барилга, дэд бүтэц барьдаг. Европын норм, стандарт дээр  суурилсан өөрсдийн онцлогт тохируулж засварласан стандартыг боловсруулж ажилладаг юм билээ. Турк улс нь газарзүйн хувьд Евро Азийг холбосон гурван тэнгисийн дунд оршдог учраас газар хөдлөлийн идэвхтэй бүсэд ордог бөгөөд сүүлийн 50 жилд томоохон 3 газар хөдлөлт болсон. Иймээс барилга гүүрийн салбарт нийтээр хүчитгэл хийж стандартаа сайжруулах зэрэг томоохон зоригтой алхмуудыг үе шаттайгаар хийсэн. Намайг байх үед Казакстаны нийслэл Астана  болон Азарбайжаны нийслэл Бакугийн дэд бүтцийг нийтээр нь төсөллөж хийж байгаа барилгын том группуудтэй уулзах боломж тохиож байлаа. Истанбул бол эртний хот. Тиймээс хуучны, түүх дурсгалын барилга байгууламж, сүмүүдийг хүчитгэж хэвээр хадгалах үүднээс энэ чиглэлийн тооцоо судалгаа технологи илүү хөгжсөн санагдсан шүү.

Б.Ууганцэцэг: Газар хөдлөлтийн бүс гэхээр барилгын чанарт дээд зэргээр анхаардаг байх. Монголд газар хөдлөлт идэвхжээд байгаа шүү дээ. Энэхүү байгалийн хүчин зүйлд манайхан хэр бэлэн байгаа вэ?

Г.Батбаяр: Газар хөдлөлтийн идэвхжилтийг одоохондоо хянаж зогсооно гэж байхгүй. Харин зөв зураг төслийн тооцоогоор барилгаа чанартай сайн барихад хохирол багатай гарах бүрэн боломжтой. Манай барилгын тооцоонд шугаман аргачлалаар тооцоо хийдэг. Энэ аргачлал бол хангалтай хэмжээний нөөцтэй л байдаг шүү дээ. Харин тооцооны өгөгдөлд орсон материалын чанарыг барьж технологийн алдааг хийхгүй байх нь чухал юм. Сүүлийн үеийн барилгууд бүгд төмөр бетон карказ болон бүрэн цутгамал хийцлэлтэй баригдаж байгаа учраас харьцангуй аюул багатай гэж бодож байна. Харин хуучны угсармал, хавтан барилгуудад ашиглалтын алдаа, насжилтаас үүдсэн эрсдэлүүд байж болох ч хуучин барилгын тооцоог хийж үзээд үнэлгээ тогтоох аргачлал олон улсад бол хэвийн зүйл болсон. Нэмж хэлэхэд Монгол шиг эрс тэс уур амьсгалтай улсад ханаа зузаан хийснээс болоод үндсэн барилгын жинг нэмэгдүүлж хийцлэл хүндэрдэг. Хүнд байх тусмаа газар хөдлөлтөнд ачаалал авч, эрсдэл өндөрсдөг. Тиймээс барилгыг хөнгөн барих шаардлагатай. Сүүлийн үед бетон, арматурын чанар илүү дэвшилттэй болж сайжирч, инженерүүд ч илүү анхаарал тавьдаг болохоор чанарын талд санаа зовохооргүй болж сайжирч байгаа гэж болно.

Г.Батбаяр: Ер нь аливаа байгууллага тэгш тоогоо бэлгэдэж, өргөн тэмдэглэдэг. Энэ жил танай компаний 10 жилийн ой болж байна. Ойн хүрээнд ямар ажлыг өрнүүлж байгаа талаар асуумаар байна?

Б.Ууганцэцэг: Манай компанийн эрхэм зорилго нь байгаль орчинд ээлтэй, дэлхийн шилдэг технологиудыг Монголдоо нэвтрүүлэх юм. Тиймээс Европын дэвшилтэт технологиудыг байнга судалж, эрэл хайгуул хийдэг. Урьд нь бид ус  боловсруулалтын чиглэлээр ажилладаг байсан. Харин энэ жилээс бохир ус боловсруулах технологийг нутагшуулж байгаа. Дашрамд сонирхуулахад, Ус сувгийн удирдах газар, Мэргэжлийн хяналтын байгууллагаас ус ашиглагч байгууллага, үйлдвэрүүдэд бохир усны урьдчилсан боловсруулалт хийх шаардлага тавьж байгаа. Иймээс манай компани ус ашиглагч байгуулллага, үйлдвэрүүдийн бохир усны боловсруулалт дээр хамтарч ажиллахад бэлэн байна.

Г.Батбаяр: Бохир усыг боловсруулах технологи гэхээр саарал ус гэж ойлгож болох уу, эсвэл өөр зүйл байна уу? 

Б.Ууганцэцэг: Саарал усыг дахин ашиглах нь бохир усыг боловсруулах технологийн зөвхөн нэг хэсэг. Үүнээс илүү чухал буюу анхаарах ёстой зүйл нь үйлдвэрлэлийн бохир ус.  Үйлдвэрүүдээс хаягдаж байгаа бохир усыг байгаль орчинд хоргүй болгох, төв цэвэрлэх байгууламжийн шаардлагыг хангах хэмжээнд боловсруулах цаашлаад үйлдвэрлэлийн үйл явцдаа дахин ашиглах гэх мэтээр цэвэр усны хэмнэлт ба байгаль орчны аюулгүй байдлын асуудлуудыг шийдвэрлэх ёстой. Саарал усны тухайд энэ нь шүршүүр, ванн, угаалгаас гарч байгаа хаягдал ус буюу ахуйн хэрэглээний дийлэнх хэсэг юм. Энэ усыг тохирох технологийн дагуу цэвэршүүлээд дахин ашиглах ба үүний тулд эхлээд орон сууцны барилгын усан хангамж, ариутгах татуургын төлөвлөлтөө энэ зорилгодоо тохируулан бодлогын хэмжээнд шийдэх хэрэгтэй. Ингэж чадвал бид мөн л их хэмжээний цэвэр ус хэмнэх боломжтой болно.

Г.Батбаяр: Манай орны цэвэр усны нөөц, энэ салбарын бодлогын хэрэгжилтийн талаар хэр мэдээлэлтэй байдаг вэ?

Б.Ууганцэцэг: Монгол Улсын усны хагалбар газрын ай савууд ихэнх нь гадагш урсгалтай байдаг. Мөн дээр нь гүний ус гэдэг бол олон сая жилийн турш хуримтлагдсан дахин сэргэхийн тулд мөн л урт хугацаа шаардагддаг байгалийн чухал баялаг юм. Энэ ч утгаараа гүний ус гэдэг бол амин чухал үед л унданд зориулан хэрэглэх нөөц байх ёстой гэж би үздэг. Түүнээс биш уурхайн хүдэр баяжуулахын тулд буюу шороо угаахад хэдэн мянга сая тонноор нь хэрэглэх нөөц бол яавч биш. Энэ хэрэглээнд бид харин гадаргын усыг түлхүү ашиглах ёстой. Мэдээж үүнд нэмэлт хөрөнгө оруулалт шаардлагатай. Гэвч бид цаашид яах ёстой. Тухайн орон нутгийн ирээдүйн оршин суугчдийн байгаль орчны талаас үзүүлэх нөлөөллийг хэрхэн бууруулахгүй хадгалж үлдэх вэ гэсэн асуудлуудад байнга анхаарах ёстой. Тиймээс гадаргын усыг боловсруулан ашиглах, дамжуулах, хаягдал усыг боловсруулж дахин ашиглах асуудалд онцгой анхаарах нь манай улс шиг газар зүйн онцлогтой орны хувьд зайлшгүй зүйл юм.

БАРИЛГЫН САЛБАРТ ХҮНИЙ НӨӨЦИЙН АСУУДАЛ ТУЛГАРААД БАЙНА

Б.Ууганцэцэг: Аливаа компанид хүний нөөцийн асуудал үргэлж бэрхшээл дагуулдаг. Танай компанид ийм асуудал гарч байв уу. Энэ тохиолдолд хэрхэн шийдэж байв?

Г.Батбаяр: Барилгын салбарт нийтлэг тулгараад байгаа гол асуудлын нэг бол яалт ч үгүй хүний нөөц юм.  2012 онд Шангриллагийн төсөл дээр ажиллаж байхад барилгын талбай дээр долоо хоногийн дотор 400 хүнийг бэлэн байлгах үүрэг авч байлаа. Монголд бодит байдал дээр ийм олон тооны хүний нөөцийг шууд бүрдүүлэх боломжгүй юм билээ. Манай компаний хувьд өнөөдөр өөрийн шууд ажиллах байнгын нөөцийг 500-600-д хүргэж, үлдсэн хүний нөөцөө хамтран ажилладаг туслан гүйцэтгэгч нараар гүйцэтгүүлж ажилладаг.  Сүүлийн жилүүдэд залуучууд гадаад руу ихээр явж байгаа нөгөө талаар томоохон төслүүдэд гэрээт ажилтнаар явж байгаатай холбоотой ч юм уу хүн олоход хүндрэлтэй  болоод байна. Иймээс хүний нөөцөө тогтвортой байлгахын тулд барилгын компаниуд тодорхой аргуудыг хэрэглэх хэрэгтэй. Энэ нь хүн бага хэрэглэдэг хэв хашмал, ажил хөнгөвчлөх машин, заслын ажлын дэвшилтэт бүтээгдэхүүнүүд зэрэг юм. Манай компаний зүгээс эдгээр арга аргачлал уруу судалгааны багаа ажиллуулаад явж байна. Түүнчлэн бэлтгэгдсэн хүнээ илүү, урт хугацаанд ажиллах нөхцөлийг бүрдүүлж, ажилчдаа тогтоож барих шаардлагатай юм. Манай компаний хувьд ажилчдаа байнгын ажлын байраар хангаж ажиллахыг чухалчилдаг. Тиймээс ашигтай, ашиггүй олон төсөл дээр зэрэг ажиллах шийдвэрийг ч зарим үед гаргах шаардлага гардаг. Мөн энэ жил ажиллах хүчнийхээ цалингийн үнэлгээг нэмэгдүүлсэн. Жишээлбэл, туслах ажилчин өдөрт дунджаар 30-35 мянга төгрөгийн цалин авч байсныг 40-45 мянган төгрөг болгож нэмэгдүүлсэн.  

Б.Ууганцэцэг: Барилгын салбарт Хөдөлмөрийн аюулгүй ажиллагаа, эрүүл ахуй /ХАБЭА/-г өндөр анхаардаг байх. Танай компани энэ тал дээр хэрхэн ажилладаг вэ?

Г.Батбаяр: Манай компани энэ асуудлыг чухалчлан үзэж 2017 онд ХАБЭА-н дүрэм журамдаа гадаадын болон дотоодын мэргэжилтнүүдийн дэмжлэгтэйгээр өөрчлөлт сайжруулалтыг хийж мөрдлөг болгон ажиллаж ирсэн. Тус журмаар барилгын үйл ажиллагаанд оролцож буй бүх тал, тухайлбал гүйцэтгэх удирдлагаас эхлээд санхүү, захиргаа, хүний нөөц, барилга инженерингийн хэлтэст хамрагдах бүх ажилтны ХАБЭА-н өмнө хүлээх үүрэг хариуцлагыг нэг бүрчлэн тодорхойлж, ажил үүргийн хуваарьт нь оруулж өгсөн. Ингэснээр зөвхөн барилгын талбай дээр байгаа ажиллаж байгаа ажилчид, барилгын инженерүүдийн үүрэг хариуцлага биш  хүн бүрийн оролцоо, хүчин чармайлтын үр дүнд гарч болох эрсдэлийг бууруулдаг гэдэг ойлголтыг манай компанийн ажилтан бүр өнөөдөр ухамсарлан ойлгосон. Бид өнгөрсөн оны наймдугаар сард Мандала хотхоны барилгын талбайд Мэргэжлийн хяналтын газартай хамтран барилгын нийт компаниудын инженер, техникийн ажилчдыг хамруулсан Хөдөлмөр аюулгүй байдлын нээлттэй өдөрлөгийг зохион байгуулж өөрсдийн туршлагаасаа хуваалцан ажилласан.

Б.Ууганцэцэг: Танайх орон сууцны агаарын чанар, агаарын бохирдлын асуудлыг шийдэж байгаа гэсэн. Энэ талаараа сонирхуулахгүй юу?

Г.Батбаяр: Бид хотхондоо агаар цэвэршүүлэгч төхөөрөмжийг суурилуулсан. Энэ төхөөрөмж нь цонх хаалттай байсан ч агаар сэлгэлтийг явуулдаг төдийгүй халуун үед хүйтэн агаарыг, хүйтэн үед дулаан агаарыг оруулж байдгаараа давуу талтай. Ердийн агаар сэлгэлтийн систем нь хамаагүй хямд төсөв гардаг ч, өндөр зэргийн битүүмжлэлтэй болсон энэ цаг үед бүрэн утгаараа ажиллахгүй. Тиймээс дэвшилтэт аргуудыг нэмэлтээр хийж, бохир агаарыг шүүх л шаардлагатай болж байгаа юм.

Б.Ууганцэцэг: Орон сууцаас гадна сургууль, цэцэрлэгийн барилгууд барьжээ. Улсын төсвөөр барихад хүндрэлтэй асуудал тулгардаг уу?

Г.Батбаяр: Улсын төсвөөр барилга барих үед тулгардаг хамгийн гол асуудал бол товлосон хугацаанд ажлыг хийж гүйцэтгэсэн байх явдал. Түүнчлэн тухайн жил улсын төсөв бага байсан ч хугацаандаа дуусгахыг шаарддаг. Мөн төсөв 1-2 жилийн өмнө батлагдсан байлаа гэж бодоход ханшийн зөрүүг нь улсаас бодолцох аргагүй байдаг учраас өөрсдийн дотоодын санхүүгээрээ шийдэх тохиолдол цөөнгүй. Ер нь барилгын газар шорооны тээврийн ажил 18-22 цагийн хооронд л үргэлжилдэг гэж хэлж болно. Зуны улиралд өдрийн ихэнх цагт нь бороо орно, 22 цагаас хойш барилгын ажил хийх нь зөрчлийн хуулиар хориотой, өдрийн цагаар том машин явуулахгүй гэх мэт ажлын цагийн хязгаарлагдмал байдал нь ажиллах хүчний бүтээмжийг бууруулж барилгын өртгийг өндөр болгох нэг хүчин зүйл болдог. Бидний хувьд нийгмийн хариуцлагынхаа хүрээнд,  өөрсдийн дотоод санхүүгээрээ орон нутагт хэд хэдэн сургуулийн барилгыг барьж ашиглалтад оруулж байсан.
 
Б.Ууганцэцэг: Барилгын салбар хөгжөөд байдаг гэтэл норм, стандарт нь хоцрогдоод байх шиг санагддаг. Үүнтэй Та санал нийлэх үү?

Г.Батбаяр: Тийм шүү, барилгын хөгжлийг төсвийн норм стандарт нь гүйцэхээ болиод байна. Хуучны ОХУ-ын стандартын коэффициентийг өөрчлөх байдлаар мөрдөж байгаа. Гэтэл одоо бараа материал, ажлын бүтээмж, цалингийн хэмжээ өөр болсон шүү дээ. Саяхны нэг жишээ гэхэд, барилгын гадна алуминум хавтан фасадны угсралтын үнэ төсвийн нормоор 13000 төгрөг байхад  зах зээлийн үнэлгээ нь 58 000 төгрөг байна. Магадгүй зарим сургууль, цэцэрлэг цагтаа баригдаж дуусаагүй нь энэ мэт зураг төсвийн үнэлгээний асуудлаас болдог. Тиймээс үүнийг салбарын удирдах түвшиндээ бодолцож сайжруулах хэрэгтэй байна. Мэдээж бүгдийг нь нэг дор нь шийдэх боломжгүй ч үе шаттайгаар шийдээд яваасай гэж харж байгаа.

Б.Ууганцэцэг: Гадны зээлээр орон сууц ихээр барих боллоо. Энэ нь салбартаа хэр нөлөөтэй, ашигтай зүйл юм бол?

Б.Батбаяр: Гадаадаас их хэмжээний зээл авч барилга барих нь богино хугацаандаа байрны үнэ буурч байгаа мэт, сайн талтай харагдах ч, дотоодын барилгын компаниуд хумигдаж, уналтанд орох эрсдэлтэй. Жишээлбэл, БНХАУ-аас зээл авахад, тухайн орны компаний ажилчид Монголд ирээд, барилгын ажлыг хийж гүйцэтгээд буцаад явчихдаг юм. Монголын эдийн засгийг бүрдүүлэгч чухал салбар нь уналтанд орвол ямар байх вэ. Сүүлийн жилүүдэд олон улсын зээл, хөрөнгөөр баруун бүсэд авто замын ажил их хийсэн. Гэтэл  дотоодын компаниудын өрсөлдөх чадвар буурч, бараг байна уу, үгүй юу гэж бодохоор түвшинд байна. Энэ мэтээс бид жишээ сургамж авч, барилгын салбар дахь дотоодын компаниудаа дэмжиж урт хугацаанд тогтвортой байлгамаар байна.

ГҮЙЦЭТГЭХ УДИРДЛАГА  БОЛ ХАМГИЙН ИХ ЭРСДЭЛ ГАРГАДАГ ХҮН ЮМ

Г.Батбаяр: Амжилт гэдгийг хэрхэн хардаг вэ?

Б.Ууганцэцэг: Бизнесийн салбарт тэргүүлж, санхүүгийн эрх чөлөөнд хүрсэн хүнийг амжилтын эзэн гэж хэлэх нь өрөөсгөл ойлголт юм. Амжилт гэдэг нь хүний амьдралын олон талууд болох гэр бүл, найз нөхөд, нийгмийн харилцаа холбоо, эрүүл мэнд гэх мэт зүйлсийг хэрхэн тэнцвэртэйгээр авч яваагаар тодорхойлогдоно гэж боддог. 

Б.Ууганцэцэг: Харин таны хувьд хэрхэн тайлбарлах вэ?

Г.Батбаяр: Таны хариултаас харахад миний амьдралдаа хэрэгжүүлж чадсан зүйл тун бага бололтой. Миний хувьд ажилдаа хамаг анхаарлаа хандуулаад гэр бүл, эрүүл мэндээ хойш тавьчихдаг хүн л дээ. Харин амжилтад хүрэхийн тухайд бол нэг хүнээс амжилт гарах нь бараг л боломжгүй гэж боддог. Зөв цаг үедээ, зөв хамтрагч сонгоод, багаа бүрдүүлэх нь чухал. Таны дутагдал тэр хүний давуу тал байвал сайн хамтрагчид болж чаддаг юм шиг санагддаг. Зарим хүмүүс сайн төсөл бий болгодог бол зарим нь төслийг маш амжилттай удирдаж дуусгах чадвартай байх жишээтэй. Гэхдээ ямарваа ажилд олон хүний ур ухаан, хүч чадал шингэх тусмаа амжилттай болох магадлал өндөр. “Хурдан явъя гэвэл ганцаараа яв. Харин хол явъя гэвэл олуулаа яв” гэдэг гоё үг байдаг шүү даа.

Б.Ууганцэцэг: Өөрийгөө таних, өөрийгөө олох гэдэг амьдралд хамгийн чухал санагддаг юм. Та өөрийгөө олсон уу?

Г.Батбаяр: Өөрийгөө олсон гэж боддог. Миний хувьд ажлаасаа маш их эрч хүч, сайхан мэдрэмжийг авдаг. Би бага байхаасаа математик, физик, зураг төслийн хичээлдээ дуртай байсан болохоор барилгын тоцооны инженер болсон. Гэхдээ инженер хүн гээд зөвхөн барилгын талбай дээр ажиллаад байхгүй. Байнгын гэрээний хоёр талд ажилладаг. Нэг талаар гэрээ хэлэлцээр, тохиролцоо хийх, маргалдах, шийдэлд хүрч эцэслэх зэрэг бол үнэхээр сайхан мэдрэмж. Алдаа гаргаад хямарч, стрессдэх үе байлгүй яахав. Гэхдээ алдаа бол дээшээ өгсөх зам гэж бодоод дахин давтахгүй байх сургамж аваад урагшлах л хамгийн гол чанар юм.

Б.Ууганцэцэг: Бизнесийн салбарт ажилладаг хүн үргэлж эрсдэлтэй алхам хийх шаардлагатай болдог. Таны хувьд эрсдэлийг хэрхэн даван туулдаг вэ? 

Г.Батбаяр: Манай нэг багш “Бизнесийн салбарт эрсдэл гаргаж байж шагнал хүртдэг” гэдэг байсан. Эрсдэлтэй  байж хариу өгөөж бий болох байх. Аливаа эрсдэлтэй шийдвэрт мэдээж багийн үйл ажиллагаа чухал. Мөн тодорхой хэмжээний удирдагчийн өөрийн мэдрэмж хэрэгтэй гэж боддог. Миний бодлоор CEO хүн хашир байхаас илүү “солиотой” юм шиг байсан нь дээр. /инээв/ Хамгийн их эрсдэл хийдэг хүн гэсэн үг.

Б.Ууганцэцэг: Ажилдаа үргэлж эрсдэлтэй тулгардаг юм байна. Тэгвэл амьдрал дээр эрсдэлтэй зүйл хийж байв уу? 

Г.Батбаяр: Өөрийгөө үргэлж шатааж, тэмүүлэл өгч байх надад таалагддаг. Уул, хаданд авирах зэрэг экстрем буюу хүний хүч чадлыг сорьсон зүйлд дуртай. Энэ байдал маань ч ажил дээр шийдвэр гаргахад нөлөөтэй юм шиг санагддаг. Ер нь ажил, амьдрал нэг хэвийн, энгийн байж болохгүй. Жишээлбэл, компани тогтвортой, хэт нэг хэвийн үйл ажиллагаатай байгаад байвал ямар нэгэн зүйлийг сугалж аваад л асуудал гаргаж, түүнээсээ сайжруулалт хийж ажилладаг.  

Б.Ууганцэцэг: “Гадаадад ажиллаж, амьдрах боломж олдвол явах уу” гэсэн судалгаанд оролцсон залуусын 94 хувь нь явна гэж хариулсан байна. Энэ нь эх орондоо ажиллаж, амьдрах боломж муу байгаатай холбоотой гэж бодож байна уу?

Г.Батбаяр: Би ч залуу байхдаа гадаад орныг үзэх хүсэл дүүрэн Турк уруу явж байлаа. Тус улсад 10 гаруй жил болсон. Гэхдээ хүн 30 нас гараад ирэхээр юу ч амласан эх орондоо амьдрахыг илүүд үздэг юм билээ. Тиймээс хүсэж байгаа үедээ юм үзэж, нүд тайлж, суралцах л хэрэгтэй. Нэг бэрхшээлтэй зүйл нь гадаадад олон жил болоод ирэхээр Монголдоо хөлөө олоход их хэцүү болчихдог. Нөгөө талаар гадаадын экспертүүд Монголд олноороо ирж ажиллаад ашиг олоод байхад, монголчууд бид яагаад гадагшаа явах ёстой юм бэ. Гадаадад бол системийн л хүн болно. Харин Монголд ямар нэгэн систем суугаагүй бүх зүйл нээлттэй учраас маш их боломж байгаа гэж би хувьдаа хардаг. Хөгжиж байгаа, хөгжингүй буурай орнуудад хамгийн их боломж байгаа. Үүнийг залуучууд харж чадахгүй  байна. Тиймээс өөр улсыг үзэж, ойлгож, харах хэрэгтэй. Монголдоо хэрхэн амьдрах арга ухааныг тэндээс олж болно шүү дээ. 


 
Эх сурвалж: Barilga.mn

Сэтгэгдэл (0)

АНХААРУУЛГА:Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд barilga.mn хариуцлага хүлээхгүй болно.
Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.