Архитектурын Нобелийн шагналт Арата Исозаки

Архитектурын Нобелийн шагналт Арата Исозаки


Японы архитектор Арата Исозаки архитектурын хамгийн нэр хүндтэй шагнал болох Прицкерийн 2019 оны  шагналыг хүртсэн талаар бид өмнө нь мэдээлж байсан. Энэ удаад Арата Исозакийн талаар танилцуулж байна. Исозаки дайны дараах үеийн Японы хамгийн нөлөө бүхий архитектор юм. Тэрээр Прицкерийн шагналын 46 дахь удаагийн ялагч болсноор  энэ алдар хүндийг хүртсэн Японы найм дахь архитектор болсон. Прицкерийн шүүгчид түүнийг "Олон талын чадвартай, олон улсын жинхэнэ архитектор" гэж дүгнэсэн байдаг.
Японы бруталист архитектурын шилдэг бүтээл Китакюшугийн Төв номын сан

 
Дээд зэргийн авъяаслаг, уран архитектор, хот төлөвлөгч, онолч, уран зураач, Исозаки 1986 онд RIBA-ийн /Английн Хатан Хааны Архитектурын нийгэмлэг/  алтан медаль хүртэж, 1996 онд Венецийн архитектурын Биналийн Leone d'Oro шагналаар тус тус шагнагдсан. Түүний амьдралын замналын хоорондын хэмнэл 6-аас дээш жил үргэлжилдэг бол түүний уран бүтээлийн жагсаалтад Ази, Европ, Хойд Америк, Ойрхи Дорнод, Австрали даяар тархан баригдсан 100 гаруй барилга байдаг.
Тэрбээр "Миний хамгийн анхны сорилт, том шалгуур бол архитектурын хоосон орон зай байсан учраас хүмүүс гэр орон, хотоо хэрхэн дахин босгох ёстойг бодохоос эхлэх хэрэгтэй байлаа" гэж дурсан ярьжээ. Япон орны дайны дараахь сэргээн босголт түүний  архитектурын замналын эхлэлийг тавьсан. 1954 онд Токиогийн Их Сургуулийг төгссөн бөгөөд 1987 оны Притцкерийн шагналт, алдарт Кензо Тангенийн удирдлага дор ажиллаж эхэлсэн байна. 
Арата Исозаки ба хамтрагчдын бүтээл Японы Гунма дахь Орчин үеийн урлагийн музей



Түүний эхэн үеийн нэрд гарсан бүтээлүүдэд Ойта мужийн номын сан. (1966 он), Осакагын  Expo '70 Фестиваль плаза (1970), Японы Гунма мужийн Орчин үеийн урлагийн музей, Китакюүшүгийн Хотын уран зургийн музей (хоёулаа 1974 он) багтдаг. Өнөө үеийн түүний хэд, хэдэн бүтээлүүд Японы Брутализмын тодорхой жишээ болсон гэж үздэг.
Катарын Дохагийн Үндэсний чуулганы ордоны барилга Ойрхи Дорнод дахь Исозакигийн олон төслүүдийн нэг юм.


 
1980-аад онд Исозаки өөрийн олон талт архитектурын хэв маягийг олон улсын үзэгчдэд толилуулах, өөрийн анхны томоохон гадны захиалга, Лос Анжелес дахь Орчин үеийн урлагийн музейн (1986 он) төслийг хүлээн авсан билээ. Арата Исозаки ба түүний хамтрагчдын бусад алдартай төслүүдэд Флорида дахь Team Disney  Building (1990 он), Шензений соёлын төв (2007 он),  Бээжин хотын Дүрслэх урлагийн төв академи, Урлагийн музей (2008 он), Миланы Алианз цамхаг (2014 он), Катарын Доха хотын  Үндэсний хурлын чуулганы ордон (2011 он), Шанхай хотын симфони хөгжмийн танхим (2014 он) ба Шанхайн Хунаны орон нутгийн музей (2017 он)  тус тус ордог.
Барселон дахь Палау Сант Жордийн Каталон барилгын хэв загварыг Буддын шашны сүмийн маягтай хослуулсан Исозакийн төсөл


 
Исозакигийн авангард хэв маягийн барилга байгууламжууд, барилга баригдах орчныхоо нөхцөл байдалд яв цав нийцсэн байдаг. 1992 оны зуны олимпод зориулан босгосон Барселоны Палау Сант Жорди байгууламжийг Монтжик уул, толгодын хажуу бэлийн эсрэг талд нам дор газарт байрлуулж, цайр, вааран хавтан, травертин зэрэг орон нутгийн материалуудыг өргөн ашиглажээ. Үүнд Каталоны хагас дугуй, бөмбөгөр дээврийн арга барилыг ашигласнаар Буддын шашны сүмийн налуу оройг санагдуулам дүр төрхийг бүрдүүлсэн байна.
Арата Исозакийг 2019 оны Прицкерын шагналд хүргэсэн гол барилгууд:
Китакюшүгийн Төв номын сан (1973-1974 он, Япон, Фукуока)



Китакиюшюгийн төв номын сангийн барилгыг Этьен-Луис Буллегийн дэвшүүлсэн Францын үндэсний номын сангийн (1785 он) төслийн загварын санаагаар хэрэгжүүлжээ. Гэхдээ Исозаки цутгамал төмөр бетоноор хийх орчин үеийн неоклассик хүнхэр дээврийн тайлалыг олсон байна. Тус бүр урьд талдаа муруй, зэрэгцээ байрлах хоёр том торх хэлбэрийн хүнхэр-сводон барилга тэгш өнцөгт цонхтойгоо эсрэг тэсрэгийн ялгаралын зарчмаар гадна харагдах байдлын тэнцвэрийг олсон байна.
Цукубага төвийн барилга (1979-1983 он, Японы Ибараки)



Цукубага төвийн барилга эвдрэл сүйрэл ба дахин сэргэлтийг дурсан санах зорилготой төлөвлөсөн иргэний төв юм. Концертын танхим, мэдээллийн төв, зочид буудал, ресторан, худалдааны байгууламжуудаас бүрдэх уг цогцолборын хамгийн хачирхалтай онцлог нь түүний хонхор талбай буюу "форум"-д байгаа юм. Плазагийн дэлгэц рүү хандсан түүний фасадууд  төрөл бүрийн олон хэлбэртэйгээс гадна хоорондоо эрс ялгаатай  хөнгөнцагаан, бетон, барзгар ба гөлгөр боржин чулуу, өнгөлсөн, өнгөлөөгүй хавтан гэх мэт материалуудаар чимэглэгдсэн ажээ.
Урлагийн цамхаг Мито (1986-1990, Япон улсын Ибараки)



Митогийн 100 жилийн ойг тэмдэглэн өнгөрүүлэх захиалга, бүрэн эрхийн хүрээнд театраас бүрдсэн соёлын цогцолбор, концертын танхим, орчин үеийн урлагийн галерей бүхий Митогийн урлагийн цамхаг баригджээ. Константина Бранкусийн 1938 оны “Төгсгөлгүй багана” төслийн санаагаар өдөөгдсөн мушгаа цамхаг-театрийн дүрслэл янз бүрийн чиглэлд байрласан 56 ширхэг гурвалжин хавтангаас бүрддэг.
Нарагийн 100 жилийн ойн танхим (1992-1998он, Нара, Япон)



Өнгөрсөн, одоо, ирээдүйн нэгдлийг илэрхийлсэн утга учиртай Нарагийн 100 жилийн ойн танхим Исозакигийн олон улсын уралдаанд түрүүлсэн обьект бөгөөд хотын 100 жилийн ойгоор бүрэн дуусчээ. Байршил, барилгын талбай болон чиглэлийг харгалзан үзвээс энэхүү байгууламж бие даасан тусдаа, нэгэн цул байдлаар төлөвлөгдсөн байна. Гэхдээ энэ төсөл Тодайжи сүмд (734 М.Э он) өөрийн налуу хэлбэр, саарал керамик хавтангаар дамжуулан хүндэтгэл илэрхийлсэн шинжтэй хийгдсэн бол харин түүний дотор орон зай чуулга уулзалт, хурал зөвлөгөөнүүд зэрэг төрөл бүрийн арга хэмжээний үед байрлал багтаамж нь өөрчлөгдөх боломжтой олон янзын зориулалттай байхаар боловсруулагдсан байна.
Домус: Хүний орон байр (1993-1995 он, А-Корунья, Испани)



Домус бол олон талт шинжлэх ухааны музей юм. Далайн хөвөө тийш хандсан хамгаалалтын муруй ханатай хөх чулуун хавтангаар битүү бүрсэн гадаад хэлбэр, төрх нь усан онгоцны салхин далбаа эсвэл ямар нэгэн хуяг бамбайг санагдуулна. Орон нутгийн боржин чулуугаар туурвисан эсрэг талын гадна шүдэлсэн муруй (zig-zag) хана нь эвхэгддэг тайзтай төстэй гэнэ.
Хоккейн стадион. (2002-2006 он, Турин, Итали)



2006 оны өвлийн олимпод зориулан анхлан төлөвлөсөн энэ стадион нь 12.000 хүний багтаамжтай бөгөөд "үл үзэгдэх архитектур" гэсэн үндсэн үзэл санаан дээр тулгуурлан боловсруулагдсан. Гадна талыг зэвэрдэггүй ган ба шилээр хослуулан ерөнхий төрх байдлыг бүрдүүлснээр өдөр, шөнийн аль ч цагт түүнийг гэрэлтүүлж байдаг. Дотор талын зайг зохицуулан зохион байгуулах зориулалттай үзэгчдийн хураагддаг суудал, хөдөлгөөнтэй тавцангууд агаарын орон зайг өөрчлөх боломж олгож бусад төрлийн спортын арга хэмжээ, концерт ба хурал зөвлөгөөн явуулах нөхцөлийг бүрдүүлдэг.
Алианз цамхаг (2003-2014 он, Mилан, Итали)



Алианз цамхаг Италийн хамгийн өндөр тэнгэр баганадсан барилгуудын нэг бөгөөд Милан хотын шинэ чиг баримжаа болон сүндэрлэж байна. 50 давхар өндөр байшингийн хэлбэр дээшээ тэмүүлэх босоо чиглэлийг илтгэнэ. Нарны гэрлийн ойлтыг бууруулахын зэрэгцээ байгалийн гэрлийн уран гоё үзүүлбэр толилуулах зориулалттай гадна талын даацын бус гурван үе зузаан тахиралдсан шилэн хаалт-хана тус бүр 6 давхар хэсгүүдээр дээш өргөгдсөн. Дугуй хэлбэрүүдийн босоо дарааллыг чадварлаг тогтоосноор, барилга урган гарах мэт хөдөлгөөний хөнгөн мэдрэмж төрүүлдэг.

Орчуулсан: МУ-ын зөвлөх архитектор Г.ОЧИРДОРЖ
 

Эх сурвалж: Барилга.МН

Сэтгэгдэл (0)

АНХААРУУЛГА:Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд barilga.mn хариуцлага хүлээхгүй болно.
Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.