Хог хаягдлыг дахин боловсруулж бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх туршилтыг эхлүүллээ

Хог хаягдлыг дахин боловсруулж бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх туршилтыг эхлүүллээ
Монгол Улсын хэмжээнд жилд 1.4 сая тонн хоёрдогч түүхий эд гардаг. Үүний багагүй хувь буюу 100-аад мянган тонн нь барилгын хог хаягдал. Сүүлийн жилүүдэд барилгын салбар эрчимтэй хөгжиж, дахин төлөвлөлтийн томоохон төслүүд нийслэлд нэлээдгүй хэрэгжиж байгаа ба түүнийг дагаад барилгын хог хаягдлын хэмжээ ч эрс нэмэгдэх болсон. Иймээс барилгын хог хаягдлыг дахин боловсруулах шаардлага бидний өмнө тулгараад байна. Энэ ажлын хүрээнд ШУТИС-ийн Барилга Архитектурын Сургууль “Монгол Улсын барилгын салбарын нөөцийн үр ашигтай байдал, цэвэр үйлдвэрлэлийг дэмжих төсөл”- ийг  Европын Холбооны  санхүүжилтээр 2016 оноос хойш Каритас Чек Реапаплик ТТБ байгуулагатай хамтран хэрэгжүүлж байна. Тус төслийн хүрээнд 20.000 еврогийн хөрөнгө оруулалтаар өөрийн барилгын материал судалгааны лабораторийг сэргээн засварлаж, тоног төхөөрөмжөөр тохижуулан барилгын материалын хог хаягдлын шинж чанарыг тодорхойлох, тэдгээрийг дахин ашиглах боломжийг тогтоох судалгаа шинжилгээг олон улсын стандартын түвшинд хийж гүйцэтгэх боломжтой боллоо.
Ялангуяа хуучин барилгын нураалтаас үүсэх хаягдалаас бетон хог хаягдлыг ялган бетон хольцод хэрэглэж болохуйц дүүргэгч материалыг гарган авах, дүүргэгч материалын үрэлт тэсвэрлэлт, бусад хаягдлын агууламжийг тодорхойлох, бетон хольцын бэхжилтийн үеийн эзэлхүүний өөрчлөлтийг тодорхойлох, бетон сорьцын шахалт, суналт, гулзайлтын бат бөхийг тодорхойлох орчин үеийн программчлагдсан Италийн Матист үйлдвэрийн тоног төхөөрөмжүүдийг шинээр сууррилуулсан байна.
Иймээс тус лаборатори бетонон хог хаягдлыг дахин боловсруулах судалгааг түлхүү хийх юм байна. Хатуу хог хаягдал, чулуу, металл, органик материал дахин боловсруулах энэхүү ухаалаг технологийг манай улс нэвтрүүлснээр байгалийн нөөцийн тэнцвэрт байдлыг хадгалахад чухал нөлөөтэйг салбарын мэргэжилтнүүд онцолж байлаа.
Манайд барилгын хог хаягдлыг дахин боловсруулах стандарт, журам байхгүй
ШУТИС-ийн Барилга архитектурын сургуулийн доктор, төслийн багийн ахлагч Б.Нарантуяагаас лабораторийн талаар зарим зүйлийг тодрууллаа.



-Барилгын хог хаягдал дахин боловсруулах судалгааны гол зорилгын талаар танилцуулахгүй юу?
-Дэлхийн улс, орнууд хог хаягдлыг дахин боловсруулж, байгалийн нөөцийг хадгалах чиг хандлага руу судалгаа шинжилгээний ажлыг нэлээд түлхүү хийж байна. Харин манай улсын хувьд энэ талын дадлага, туршлага хангалтгүй байгаа нь үнэн. Иймээс Европын холбоо, Чехийн хөгжлийн хамтын ажиллагааны агентлагийн санхүүгийн дэмжлэгтэй “Каритас Чех Реапаблик” ТББ-тай хамтран энэ төслийг хэрэгжүүлж эхлээд байна. Бидний судалгааны гол зорилго нэгдүгэрт, дэлхийн түвшинд барилгын хог хаягдлыг хэрхэн ашиглаж байгааг судлах. Хоёрдугаарт, бидэнд ямар боломж байна вэ гэдгийг олж тогтоох юм. Гэхдээ энэ асуудлыг бодит ажил хэрэг болгохын тулд юуны өмнө барилгын хог хаягдлыг дахин боловсруулах тухай стандарт, дүрэм журмыг нэн даруй боловсруулж гаргах хэрэгтэй байна. Ингэснээр барилгын хог хаягдлуудаас ялангуяа бетонон хог хаягдлыг бутлаад дахин боловсруулж ногоон бетон хийх, дэлхийн түвшний судалгаа шинжилгээтэй хөл нийлүүлэн алхах зэрэг олон давуу тал бий болох боломжтой. Барилгыг нураахад тоосго, янз бүрийн металл, шил, мод, барьцалдуулагч материалууд, бетон гэх мэтийн дахин боловсруулах боломжтой хог хаягдал их гардаг. Олон улсад янз бүрийн аргаар дахин боловсруулж хэрэглэж байна. Ер нь хог хаягдлыг дахин боловсруулахад олон шат дамжлагаар технологи явагддаг. Мэдээж ямар төвшинд боловсруулах вэ гэдгээс хамаарч эдийн засгийн үр өгөөж гарна. Өөрөөр хэлбэл, цэвэршилтын түвшнээсээ хамаарна гэсэн үг. Иймээс эдийн засгийн үр өгөөжийн талаарх судалгааг ч бид хийж эхлүүлээд байна. Олон улсын жишгээс харахад хаягдал материалыг дахин боловсруулан хэрэглэх хүрээ хязгаарыг сайн тогтоон өгч тэр хязгаарт нь хэрэглэвэл үндсэн материалын шинж чанарт төдийлөн нөлөөгүй гэдгийг хэлж байна.  Бидний хувьд эхний судалгааныхаа хүрээнд хаягдал бетоныг дахиж бутлан дүүрэгч материал гаргаж авсан. Одоо бетон зуурмагын хэдэн хувьд үүнийг хэрэглэх боломжтойг судалж байна.
-Лабораторийн хувьд судалгаа шинжилгээний ажлууд дээрээ голлон анхаарч ажиллах юм байна. Гэхдээ зах зээлд бүтээгдэхүүнээ гаргах боломж бий юу?
-Аливаа зүйлийг судалгаа, шинжилгээн дээр суурилж хийх ёстой. Судалгаа шинжилгээ сайн явагдаж байж жижиг, дунд үйлдвэрлэл, бизнес эрхлэгчид баталгаатай, чанартай бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх боломжийг нээж өгнө. Иймээс манай лаборатори бетонон хог хаягдлыг дахин боловсруулах судалгааг түлхүү хийнэ. Гол нь чанарын хувьд жинхэнэ материалтай дүйцэхүйц байхад анхаарах юм. Бидний хувьд лабораторийн төвшинд тухайн материалын чанарын судалгаа хийгээд хэрэглэх хүрээг нь тогтооно. Бусад улс орны судалгааны чиглэлийг харахад хаягдал бетоноос гарган авсан дүүргэгчийг  эхлээд ангилан зэрэглэлд хуваагаад түүн дээрээ үндэслэн бетон хольцод ашиглаж болох хязгаарыг нь тогтоож өгсөн норм дүрмийг гаргасан байдаг. Үндсэндээ бетон хольцод байгалийн дүүргэгчийн хичнээн хувьд орлуулан хэрэглэх боломжтойг тогтоож өгөх нь эцсийн зорилго юм. Жишээлбэл, 300 маркийн бетонд хаягдлаас гарсан бүтээгдэхүүнээ 20-30 хувь хүртэл хэрэглэх бөгөөд түүнээс дээш тохиолдолд хэрэглэж болохгүй. Харин 150 маркийн бетонд 100 хувь хэрэглэж болно гэх мэтчилэн хүрээг нь тогтоож өгдөг. Үүнтэй адил хүрээг тогтоож өгөх зорилгоор бид ажиллаж байна. Нөгөө талаар барилгын салбарынхан маань манай лабораториор дахин боловсруулсан хог хаягдлаа шинжлүүлж, баталгаажуулж, чанарыг нь тодорхойлуулах боломжтой гэдгийг дуулгахад таатай байна.
-Барилгын хог хаягдлыг дахин боловсруулж гарган авсан дүүргэгчээр ямар бетон эдлэл  бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх боломжтой вэ?
-Замын хавтан, явган замын бродьюр, бетонон жижиг эдлэлүүд хийж болно. Мөн замын доод үеүдийн дүүргэлтийн материалаар ашиглах боломжтой. Хамгийн гол нь бидний цаашдын зорилго лабораторийн түвшинд хийсэн бүтээгдэхүүнээ барилгын салбарын аж ахуйн нэгж, байгууллагуудтай хамтарсан судалгаа хийж, амьдрал дээр ажил хэрэг болгож турших юм. Судалгааны ажил 1.8 жил үргэлжилж байгаа бөгөөд цаашид ч явагдана. Аливаа салбар тэр дундаа бүтээн байгуулалтын салбарт шинжлэх ухаанчаар хандаж, судалгаа тооцоотойгоор ажлыг эхлүүлэх нь ирээдүйд ирэх үр өгөөж арвин байдгийг хөгжингүй улс орнууд бэлхнээ харуулж байна. Судалгаа явуулж бодитой үр дүнг танилцуулснаар бизнес эрхлэгчид ч илүү итгэлтэй болно. Нөгөө талаар бизнес эрхлэгчид салбартаа хэрэглээд эхэлбэл лабораторийн ажил ч эрчимжинэ. 
Эх сурвалж: Барилга.МН

Сэтгэгдэл (0)

АНХААРУУЛГА:Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд barilga.mn хариуцлага хүлээхгүй болно.
Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.